ويلم فلور ( مترجم : ابو القاسم سرى )

23

اشرف افغان بر تختگاه اصفهان ( به روايت شاهدان هلندى ) ( فارسي )

هلنديان بارها به افغانان گفته بودند كه ديگر آه در بساط ندارند پيش از ترك محل نمايندگى ناچار مبلغ چهار هزار تومان ( برابر با 170000 فلورين هلند ) را از ترس اينكه مبادا به چنگ افغانان بيفتد ، در زير خاك پنهان ساختند . در اين زمان شاه دستور داده بود كه بسيارى از كاروانسراها ، خانه‌ها و دكان‌هاى مركز شهر تخريب شود و به جاى اين‌ها قرار بود شهرى ساخته شود كه هيچكس جز افغانان و بانيان‌ها پس از غروب آفتاب حق ماندن در آن را نداشته باشد . در گرداگرد اين شهر همچنين خندقى پهناور ساخته شد . وضع گذران انگليسيان رو به بهبود نهاد چون جايگاه نمايندگى آن‌ها بلا - فاصله پس از ديوار اين شهر جديد قرار داشت . اين شهر نو يكى از نشانه‌ها - اگر نه مهمترين نشانه - ى علاقهء اشرف به شكوه و جلال بود . او به تقليد از پادشاهان سلف خود صفويان بيشتر اوقات خود را به شكار و ساختن بناهاى جديد اختصاص داده بود . از جملهء بناهايش ساختمان صدگوشه‌اى است در كاخ پادشاهى . درباريانش نيز به پيروى از او بيشتر وقت و توانشان را مصروف باغ‌ها و خانه - هايشان مىكردند و در نتيجه اين بناها مرمت و وضع بهترى يافت . اتلام « 11 » در اين باره نوشت كه اشرف نيز مانند شاه سلطان حسين در اين راه تاج و تخت خود را از دست خواهد داد . با اينكه بازرگانى تقريبا به هيچ رسيده بود حكومت افغان توقع داشت كه همان منافع روزگار صفويان را از شركت‌هاى اروپائى به دست آورد . اين اقدام نيز در ميان كمپانى هلند و انگليس رقابت برانگيخت چه هر يك از اين دو مىخواست محبت حكومت افغان را به سوى خود جلب كند . اين كارى سخت بيهوده و عبث بود و فاقد هر گونه اساس اقتصادى يا بازرگانى ؛ اما به سبب رقابت‌هاى سنتى هلند - انگليس پديد آمده بود . در 11 نوامبر 1728 اعتماد الدوله در پى اسخارور فرستاد چون اسخارور به نزد

--> ( 11 ) - 'tlam